İkiz Kuleler’den Pentagon’a:

ABD tarihinin en büyük terör saldırılarından biri olan 11 Eylül saldırılarının üzerinden tam 25 yıl geçti. New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleleri ile Pentagon’u hedef alan saldırılar, yalnızca ABD’yi değil, tüm dünyayı değiştiren bir dönüm noktası oldu. 2 bin 977 kişinin hayatını kaybettiği saldırıların acısı ve etkileri çeyrek asır sonra da hafızalardaki yerini koruyor.

11 Eylül 2001 sabahı ABD, tarihinin en karanlık günlerinden birine uyandı. El Kaide mensubu 19 hava korsanı, dört yolcu uçağını kaçırarak koordineli saldırılar düzenledi.

Uçaklardan ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin İkiz Kuleleri'ne, üçüncüsü Washington yakınlarındaki Pentagon'a çarptı. Dördüncü uçak olan United Airlines'ın 93 sefer sayılı uçağı ise yolcular ve mürettebatın korsanlara karşı koymasının ardından Pennsylvania'da bir tarlaya düştü.

Saldırılarda, 19 hava korsanı dışında 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti. Kurbanlar arasında Dünya Ticaret Merkezi'nde çalışanlar, Pentagon'daki personel, uçaklardaki yolcular ve mürettebat ile olay yerine müdahale eden itfaiyeci, polis ve diğer ilk müdahale ekipleri bulunuyordu. Kurbanlar 90 farklı ülkeden geliyordu.

İlk uçak Kuzey Kulesi'ne çarptı

11 Eylül sabahı saat 08.46'da American Airlines'ın 11 sefer sayılı Boeing 767 tipi uçağı, New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin Kuzey Kulesi'ne çarptı.

İlk anda bunun bir kaza olup olmadığı anlaşılamadı. Ancak yaklaşık 17 dakika sonra ikinci bir uçak Güney Kulesi'ne çarptığında, yaşananların bir kaza olmadığı ortaya çıktı.

United Airlines'ın 175 sefer sayılı uçağının Güney Kulesi'ne çarpması, saldırıların boyutunu tüm dünyaya gösterdi. Televizyon kanalları New York'taki görüntüleri canlı yayınlamaya başladı ve milyonlarca insan tarihin en büyük terör saldırılarından birine tanıklık etti.

Pentagon da hedef oldu

Saldırılar yalnızca New York'la sınırlı değildi. American Airlines'ın 77 sefer sayılı uçağı, saat 09.37'de ABD Savunma Bakanlığı'nın merkezi olan Pentagon'a çarptı. Uçakta bulunanların yanı sıra Pentagon'da bulunan 125 kişi de hayatını kaybetti.

Washington'da güvenlik önlemleri artırılırken, ABD'nin başkentindeki önemli kamu binaları boşaltılmaya başlandı.

Yolcuların direnişi Flight 93'ü hedefe ulaşmadan durdurdu

Dördüncü uçak olan United Airlines Flight 93'ün hedefi konusunda yıllardır çeşitli araştırmalar yürütüldü. Uçağın Washington'daki önemli bir hükümet binasını hedeflediğine ilişkin bulgular bulunuyor.

Ancak uçaktaki yolcular ve mürettebat, diğer uçakların Dünya Ticaret Merkezi ve Pentagon'a çarptığını öğrendikten sonra korsanlara karşı koydu.

Mücadele sonucunda uçak, Washington'a ulaşamadan Pennsylvania'nın Shanksville bölgesinde boş bir araziye düştü. Uçakta bulunan 40 yolcu ve mürettebatın tamamı yaşamını yitirdi.

Flight 93'te yaşananlar, 11 Eylül tarihinin en önemli direniş anlarından biri olarak hafızalara kazındı.

İkiz Kuleler dakikalar içinde çöktü

Saldırıların en çarpıcı görüntüleri New York'tan geldi.

İlk saldırının ardından Kuzey Kule, ikinci saldırının ardından ise Güney Kule alevler içinde kaldı. Güney Kule saat 09.59'da, Kuzey Kule ise 10.28'de çöktü.

Binlerce insan kulelerden tahliye edilmeye çalışılırken, çok sayıda itfaiyeci, polis ve sağlık görevlisi insanları kurtarmak için olay yerine koştu.

9/11 Memorial & Museum'a göre Dünya Ticaret Merkezi'ndeki saldırılar, New York tarihinin en büyük kurtarma operasyonlarından birinin başlamasına neden oldu. Yaklaşık 2 bin polis memuru ve yaklaşık 1.000 itfaiyeci bölgeye sevk edildi. Çok sayıda sivil de kurtarma çalışmalarına destek verdi.

Ancak kurtarma çalışmalarına katılanların önemli bir bölümü de hayatını kaybetti.

2 bin 977 kişinin adı anıtlarda yaşatılıyor

Bugün New York'taki 9/11 Memorial, saldırılarda hayatını kaybedenlerin anısına ev sahipliği yapıyor. İkiz Kulelerin bulunduğu alanda oluşturulan anıtın iki büyük havuzunda, 11 Eylül saldırılarında hayatını kaybedenlerin isimleri bronz levhalara işlendi. Anıt, saldırıların gerçekleştiği Dünya Ticaret Merkezi alanının yaklaşık yarısını kaplıyor. Her yıl 11 Eylül'de kurbanların aileleri burada bir araya geliyor ve hayatını kaybedenlerin isimlerini tek tek okuyor.

11 Eylül yalnızca ABD'yi değiştirmedi

Saldırıların ardından ABD'nin güvenlik politikaları köklü biçimde değişti. Dönemin ABD Başkanı George W. Bush yönetimi, saldırıların ardından terörle mücadeleyi dış politikanın merkezine yerleştirdi. ABD öncülüğündeki Afganistan operasyonu başlatılırken, ilerleyen dönemde güvenlik ve istihbarat alanında da kapsamlı değişiklikler yapıldı.

Saldırılar, ABD'nin iç güvenlik yapılanmasında da önemli dönüşümlere yol açtı. ABD İç Güvenlik Bakanlığı'nın kurulması bu dönemin en önemli sonuçlarından biri oldu. Böylece 11 Eylül, yalnızca bir saldırının tarihi olmaktan çıktı; ABD'nin dış politikası, güvenlik anlayışı ve uluslararası ilişkiler açısından yeni bir dönemin başlangıcı haline geldi.

Türkiye de 11 Eylül'de bir vatandaşını kaybetti

11 Eylül saldırılarında hayatını kaybedenler arasında bir Türk vatandaşı da bulunuyordu. Genç mühendis Zühtü İbiş, Dünya Ticaret Merkezi'nin Kuzey Kulesi'nde 103. katta çalışıyordu. Saldırı sırasında binadaydı. İbiş, uçak kuleye çarptıktan sonra eşiyle telefon görüşmesi yaptı. Ailesine itfaiye ekiplerinin geldiğini ve tahliye edileceklerini söyledi. Ancak kulelerin çökmesiyle hayatını kaybetti. İbiş'in cenazesine ait parçalar yaklaşık altı ay sonra bulundu ve memleketi Yozgat'a defnedildi.

Onun hikâyesi, 11 Eylül faciasının dünyanın farklı ülkelerinden insanların hayatını nasıl etkilediğinin de çarpıcı örneklerinden biri oldu.

25 yıl sonra hâlâ canlı olan bir hafıza

11 Eylül'ün üzerinden çeyrek asır geçti. New York'ta İkiz Kulelerin yerinde bugün yükselen yeni yapılar ve anıtlar, saldırıların ardından ABD'nin nasıl yeniden şekillendiğinin sembolü olarak görülüyor. Ancak saldırıların bıraktığı izler yalnızca binalarda değil; kurbanların ailelerinde, hayatta kalanlarda, ilk müdahale ekiplerinde ve dünya siyasetinde yaşamaya devam ediyor.

9/11 Memorial & Museum, saldırıların tarihini yalnızca olayların kronolojisi üzerinden değil, kurbanların kişisel hikâyeleri, fotoğrafları, eşyaları ve tanıklıkları üzerinden de anlatıyor. Müze, 11 Eylül'ün ardından yaşanan gelişmeleri ve saldırıların günümüzde devam eden etkilerini de ele alıyor.